2-10 بایستهها و ویژگیهای رمان دینی ………………………………………………………. 31
2-11 عناصر داستان ………………………………………………………………………………… 34
2-12 طرح(پیرنگ)……………………………………………………………………………. 35
2-13 شخصیت و شخصیت پردازی……………………………………………………………. 41
2-14 زاویه دید………………………………………………………………………………………..45
2-15 موضوع…………………………………………………………………………………………..48
2-16 درونمایه………………………………………………………………………………………… 49
2-17صحنه و صحنه پردازی………………………………………………………………………. 50
2-18 گفتو گو………………………………………………………………………………………..51
2-19 لحن………………………………………………………………………………………………..53
2-20 سبک……………………………………………………………………………………………….53
فصل سوم: بررسی عناصر داستان رمان پیامبر(ص)
3-1 بررسی عناصر داستان روایت اصلی………………………………………………..56
3-2 بررسی عناصر داستان روایتهای فرعی……………………………………….. 84
3-3 روایت فرعی اول ……………………………………………………………………………….. 84
3-4 روایت فرعی دوم………………………………………………………………………………89
3-5 روایت فرعی سوم………………………………………………………………………………93
3-6 روایت فرعی چهارم………………………………………………………………………….. 98
3-7 ویژگیهای سبکی رمان پیامبر(ص)……………………………………………………… 108
3-8 چند نکته در مورد رمان پیامبر(ص)………………………………………………………. 111
فصل چهارم: بررسی عناصر داستان رمان محمد(ص)
4-1 خلاصه داستان ……………………………………………………………………………….. 114
4-2 طرح…………………………………………………………………………………………….. 120
4-3 زاویهی دید……………………………………………………………………………………. 127
4-4 موضوع…………………………………………………………………………………………. 128
4-5 شخصیت و شخصیت پردازی……………………………………………………………. 128
4-6 زمان……………………………………………………………………………………………… 137
4-7 مکان…………………………………………………………………………………………….. 138
4-8 درونمایه………………………………………………………………………………………… 139
4-9 لحن……………………………………………………………………………………………… 140
4-10 ویژگیهای سبکی رمان محمد(ص)…………………………………………………. 141
4-11 چند نکته در مورد رمان محمد(ص)………………………………………………….. 141
فصل پنجم: مقایسه و نتیجه گیری
5-1 مقایسه تحلیلی رمان پیامبر(ص) با رمان محمد(ص)……………………………….. 147
5-2 بررسی مقایسهای رمان پیامبر(ص) و محمد(ص) از نظر پایبندی به واقعیات تاریخ ………150
5-2-1 برخی اشکالات تاریخی رمان پیامبر(ص)…………………………………………………………. 151
5-2-2 اشکالات تاریخی رمان محمد(ص)……………………………………………………………….. 153
5-3 نتیجهگیری ………………………………………………………………………………………………… 154
فهرست منابع
کتابها …………………………………………………………………………………………………………….. 156
مقالات و مجلات ……………………………………………………………………………………………….. 157

وب سایتها ……………………………………………………………………………………………………… 158
فهرست تفصیلی …………………………………………………………………………………………………….. 160

فصل اول
مقدمه
دوش در حلقه ما قصه گیسوی تو بود…
سخن گفتن از «امر قدسی» همواره کاری دشوار بوده است. کاری دشوار که ادبیات غنی فارسی و ادب سرشار از حکمت ایران زمین، به خوبی از عهده آن برآمده است. دیوانها و کتب منثور ادبی، حکمی و معرفتی نسلهای گذشته، مملو از تجربههای موفق پیشینیان در این عرصه است؛ اما تصویر جزء به جزء و روایت زمینی و زمانی از امر قدسی، راهی است نکوبیده که کمتر از یکصدسال از عمر آن میگذرد.
اهل فلسفه، عالم داستان – و به خصوص صورت مدرن آن ، رمان- را عالم «تفصیل» میدانند؛ در مقابل عالم«اجمالِ» شعر. عالمی که دیگر نمیتوان در آن از یک مقوله سخن گفت، در حالیکه پردهی مستوری از آن برنداشتهایم و برای تعریف، صرفا به استعارات و اجمالات دست آویختهایم.
در رمان- مولود سرزمینهای دور- مقولات، قدسی و غیرقدسی، میباید زیر تیغ بیرحم تجربهگرایی نویسنده، و نگاه ابهام زدا و جزیی نگر او، تقطیع و واکاوی شوند؛ چون پروانهای که به قصد تشریح، با پونس به میز سوزن میشود؛ تا یکیک اجزایش، بی پرده، رمزگشایی شوند؛ در برابر ولع دانستن خواننده و میل به گفتن نویسنده.
از این رو امر قدسی به پونسهای زماندار و زمینگیر شدن، تفصیل، بررسی جزیی نگر درونیات و احوالات شخصی، رابطههای علت و معلولی منطقی و زمینی، تجربه گرایی و… در بند و تشریح میشود.
با این همه، بسیاری نویسندگان دغدغهمند، پای در این مسیر نهادند و قلم برای دستیابی به کیمیای داستانِ بیانگر اندیشه و تعالیم دینی، در یک کلام: «رمان دینی»، فرسودند. چون آنطور که لوکاچ و هگل میگویند – لاجرم- رمان، «صورت ادبی قرون اخیر» است و « حماسهی عصر مدرن»؛ و آفتاب اقبالش رو به صلاه.
تلاشهای زیادی برای تعریف و تحقق «رمان دینی» صورت پذیرفته است. اهل فلسفه و حکمت، هم از بایدهای رمان دینی سخن گفتهاند و هم از ناهمخوانی مقولهی دین و مقولات دینی با مولود فرهنگ مدرن، و تشکیک در اصطلاح «رمان دینی»، و لزوم درانداختن طرحی نو.
برخی مفسران و قرآن پژوهان کوشیده اند از مشی روایتگری قرآن و قصص آن، اسلوبی برای داستان اسلامی استخراج کنند.
بعضی عالمان و روشنفکران دینی، حتی به تألیف و آفرینش داستانها و داستانوارههایی با مضامین دین مدارانه – از قصهی زندگی پیامبران تا تقریر داستانی احادیث – دست زدهاند تا دست کم اولین قدمهای این مسیر را برداشته باشند.
بعضی نویسندگان دغدغهمند و دین باور، خصوصاً در سالهای پیش از انقلاب و پس از آن، توانِ قلم، بر خلق آثاری گذاشتند، که بهرهمند از تکنیکهای روز داستانی باشد و به موضوعات مختلف فکری، تاریخی، اجتماعی و اعتقادی، از منظر تفکر اسلامی بپردازد؛ و اینها همه، موجهایی بهم پیوسته است که مداوم بر صخرهی سخت رمان دینی میکوبند تا آرام آرام شکلی یابد و صورت نهایی و متعالی آن رخ نماید.
از جمله این تلاشها و تجربهها، خلق روایتی داستانی از زندگی پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) بوده که در قالبهای مختلف داستانی، از داستان کوتاه تا رمان، تبلور یافته است.
ارائه روایتی داستانی از ذهن و زندگی مبارک پیامبر اعظم(ص) – موضوع مورد بحث در این تحقیق – امری سهل وممتنع است. مواد و مصالح خام و مفصل تاریخی، دست نویسنده را برای روایتی با شاخ و برگهای اصلی و فرعی، و خلق و بازتولید فرازها و فرودهای داستانی باز میگذارد؛ اما از سوی دیگر، پرداختن بی پرده به شخصیتها، احوالات، درونیات و تفکرات شخصیتی که مورد احترام و علاقه آحاد افراد جامعه و بخش قابل توجهی از جامعهی جهانی است، جسارت و دقتی مضاعف میطلبد. چون ارزیابیها و واکنشهای مخاطبان و منتقدان، دیگر صرفاً علمی و فنی نخواهد بود، بلکه ناخواسته برآمده از حساسیت های اعتقادی و عاطفی آنهاست؛ و البته بار سنگین ادای حق و بیان حقیقت وجود مطهر پیامبراعظم(ص) و نیک انجامی و رستگاری در این راه، دغدغه ایست که لحظهای نویسنده را – نه تنها تا پایان داستان، که تا پایان عمر- رها نخواهد کرد. امــا لذت غواصی به قصد یافتن این درّ دیریاب، در این است که« سخن گفتن از امر مقدس، خود کاری مقدس است!».
در این تحقیق، ضمن ارج نهادن تلاشهای متعهدانه دو نویسنده گرانقدر «زین العابدین رهنما» و «ابراهیم حسن بیگی»، برآنیم تا نگاهی از منظر صناعات داستانی به این دو اثر بیاندازیم.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

جا دارد در اینجا از دقتها و راهنماییهای راهگشای استاد گرامی جناب آقای دکتر محمود بشیری که همواره دغدغه داستان دینی و طرح، بسط و مطالعه آن در فضای جدی دانشگاهی را داشته اند – و راهنمایی ایشان موجب انتخاب این عنوان از سوی حقیر شد – ؛ همینطور استاد ارجمند جناب آقای دکتر احمد تمیم داری که زحمت مشاورت این پایان نامه را پذیرفتند و همچنین استاد گرانقدر جناب آقای نعمت الله ایرانزاده که در طراحی اولیه تحقیق، بزرگوارانه صرف وقت کردند و توصیهها وارشادات مفیدی بیان فرمودند، حقگذاری نمایم.
زهرا آقاکثیری
بهمن 1392

1- 1 بیان مسأله
یکی از موضوعات قابل توجه در داستانهای معاصر ایران توجه به مضامین دینی وخصوصاً زندگی پیامبران است. برخی از نویسندگان این مضامین را به صورت رمان ارائه کرده اند. در این پژوهش تصمیم داریم دو اثر از نویسندگان مربوط به دو دورهی مختلف را که دست به تألیف رمانی درخصوص زندگی پیامبر اعظم (ص) زدهاند. به لحاظ صناعت داستان نویسی تحلیل و بررسی کنیم.
1-2 فرضیهها
1- داستانهای مربوط به زندگی پیامبران که در قالب رمان ارائه شدهاند از کثرت و فراوانی برخوردارند.
2- نویسندگان این گونه داستان ها صناعت داستان نویسی را به خوبی رعایت کردهاند.
3- این نوع داستانها به لحاظ ساختار داستانی و اصول داستان نویسی و اصالت موضوع زندگی پیامبران به لحاظ تاریخی نزدیک به درستی و صحت است.
4- این نوع داستانها را میتوان نوعی از داستان دینی قلمداد کرد.
1-3 پیشینهی تحقیق
در خصوص این موضوع به جز چند نقد کوتاه و مطالب پراکنده، تا کنون کار دانشگاهی انجام نشده است. همچنین نوشته و مقالهای جدی و دقیق به این شکل در این زمینه وجود ندارد.
1-4 اهداف تحقیق
هدف از این پژوهش مقایسه دو رمان مربوط به زندگی پیامبر اسلام است که یکی از آنها در دورهی پیش از انقلاب اسلامی (1316 هـ . ش) نوشته شده است و دیگری در دورهی انقلاب اسلامی (1386هـ .ش)چاپ شده است.
در این تحقیق برانیم که عناصر و ساختار رمان تاریخی -دینی را بررسی کنیم و به این نتیجه برسیم که کدام یک از نویسندگان مسائل مربوط به زندگی پیامبر(ص) و حوادث تاریخی آن را در قالب ادبی رمان موفقتر روایت کردهاند و شیوه بهره گیری عناصر داستانی و استخدام صناعات و شگردهای داستانی در هر یک چگونه است.
1-5 روش تحقیق
در این تحقیق شیوهی گردآوری اطلاعات به شیوهی اسنادی و کتابخانهای است. یعنی ابتدا آثار نویسندگان خوانده و فیش برداری میشود. پس از رده بندی اطلاعات مربوط به فصل کلیات و تنظیم این فصل، بر اساس کتابهای معتبر صناعات داستان نویسی، عناصر داستان رمانهای نامبرده به طور جداگانه بررسی و تحلیل میشود.
در پایان در بخش نتیجهگیری پس از بررسی تطبیقی و تحلیلی دو رمان به طور مختصر به صحت و سقم مطالب و داستان ها و مطابقت آنها با تاریخ پرداخته میشود.
ذکر این نکته ضروری است که روش ارجاع به منابع، به صورت درون متنی میباشد.

1-6 دربارهی زین العابدین رهنما
 «زینالعابدین رهنما» فرزند «شیخعلی شیخالعراقین» و نوه «آیتالله مازندارنی» در سال 1268ش به دنیا آمد. تحصیلاتش را در مدارس دینی عراق به پایان برد و در 22 سالگی با لباس روحانی به ایران آمد هنگامی به ایران آمد که فعالیت احزاب سیاسی پس از مشروطه در اوج خود بود و او نیز با عضویت در «حزب دموکرات» و مدیریت روزنامه «رهنما» کار سیاسی خود را آغاز کرد. این روزنامه آنقدر موجب شهرتش شد که جای نام فامیل او را گرفت. او نام خانوادگی خود را از این روزنامه برای خود انتخاب کرده بود؛ در حالی که که در آغاز مانند برادرش «رضا» نامخانوادگی «شیخالعراقین» را برای خود انتخاب کرده بود.
پس از فرار «محمدعلیشاه» از ایران و مستقر شدن مشروطیت،جوانهایی راکه با استعداد بودند به ویژه آنهایی که با زبان و مطبوعات عرب به خصوص با مطبوعات مصر و لبنان آشنا بودند در ایران به کار روزنامه نگاری پرداختند. شیخ زین العابدین یکی ازاین جوانها بود. او در سال 1299ش به انتشار روزنامه «رهنما» و مجله«رهنما» پرداخت. چون از این نشریات استقبال چندانی نشد، لذا او تصمیم گرفت امتیاز روزنامه قدیمی ونیمه رسمی«ایران»را بگیرد. درسال 1297ش «سیدحسین اردبیلی» آخرین مدیر روزنامه «ایران» فوت کرده بود و«ایران» بدون صاحب مانده بود؛ اما زینالعابدین با پیشنهاد جدیدی داوطلب انتشار روزنامه «ایران» شد. پیشنهاد او صرف نظر کردن از کمک مالی دولت بود و در مقابل روزنامه را با آزادی عمل در انتشار مطالب و انتخاب سبک و روش آن به دست آورد. از این تاریخ دوران شکوفایی روزنامه «ایران» آغاز شد. زینالعابدین توانست «ایران» را به صورت یکی از معتبرترین روزنامه کشور در آورد. روزنامه «ایران» تا موقعی که که یک روزنامه نیمه رسمی بود، هر نوبت 1500 شماره چاپ میشد و بیشتر مقالات آن اجتماعی و طبق نظر و سیاست دولتهای وقت نوشته میشد؛ اما بعد از آنکه از قید رسمی بودن آزاد شد و بیشتر مقالههای آن به امضای رهنما مدیر روزنامه میرسید، شامل مقالات مختلف و تمام اخبار داخل و خارج و در پاورقی روزنامه ترجمه رمانهای مختلف چاپ میشد. (صدر هاشمی،1327، ج2:314)
 زینالعابدین رهنما در کنار کار روزنامهنگاری شغلهای دولتی را نیز از یاد نبرد. اول کارش را با استخدام در اداره «انتشارات و انطباعات» وزارت «معارف» شروع کرد؛ ولی بعد با نزدیک شدن به «سردار سپه» نخست وزیر آن زمان و پادشاه بعدی به وکالت مجلس رسید. رهنما در روزنامه «ایران» مقالهای تحت عنوان عقاید و اشخاص نوشت که در مورد طرفداری او از جمهوریت بود : «هیچ روح بیست سالهای نیست که جمهوری طلب نباشد و هیچ قلب پژمردهای وجود ندارد که حس فرمانبرداری و بندگی در آن نباشد …. من چرا در میان جنجال تیپ مخالفت خودم صدای همفکر خود و صاحبدلی را میشنوم که مانند من فکر میکند و احساسات دارد و نیز برعکس فرضا در میان کسانی که در یک خط با من راه میروند، چرا ضربات بطی در یک قلب پنچاه ساله و فکر غیر منبسط او را میشنوم و میبینم که این صدای ظریف و ادبی همفکر شما یک جوانی مانند شما که با صدای زمخت و عربده آسای یک قلب شصت ساله هم آهنگ گشته و احیانا بر علیه فکر شما شنیده میشود برای چیست والی آخر» (بهار، 1371، ج1: 175)
 از دیگر مشاغل او معاونت وزارت راه، معاوت رییس الوزرا و نمایندگی دولت در مجلس شورای ملی را میتوان اضافه کرد. بعد از آن که «سردار سپه» به سلطنت رسید از تعداد روزنامهها کاسته شد روزنامه «اطلاعات» به عنوان تنها روزنامه عصر با رعایت اصولی که شرایط حکومت جدید ایجاب میکرد رو به پیشرفت بود زینالعابدین رهنما تا سال 1314 گاهی در دولت، زمانی در مجلس و مدتی هم فقط در روزنامههایش سرگرم کار بود تا آنکه سرانجام نوبت او هم فرا رسید. «رضا شاه» به خاطر نارضایتی از طرز کار رهنما روزنامه «ایران» را از او گرفت و به لبنان تبعید شد. او در تبعید کتاب «پیامبر (ص)» را شروع کرد این کتاب یکی از زیباترین رمانهای مذهبی زبان فارسی است بعد از حوادث 1320 به ایران آمد زینالعابدین بعد از آمدن به ایران زود دارای مقام و موقعیت شد؛ اما او فقط به انتشار روزنامه «ایران» اکتفا نکرد، او ابتدا ریاست اداره انتشارات و تبلیغات را قبول کرد و بعد با موافقت رجال موثر وقت توانست سفیر ایران در فرانسه شود (صدر هاشمی، 1327، ج1: 314) او پاداش تبعید خود را گرفت. او سرپرستی روزنامه «ایران» را به پسر بزرگ خود «حمید» داد در پاریس رهنما با یک جوان که زبان عربی و فرانسه را خوب میدانست آشنا شد. آن جوان «امیر عباس هویدا» کارمند عادی سفارت بود. «هویدا» خیلی زود توانست خود را در دل رهنما جا کند. اما سفارت رهنما در فرانسه زیاد طول نکشید و بعد از آن در لبنان سفیر شد. ( مرسلوند،1369، 350)
او در بازگشت به تهران روزنامه نگاری را به کلی کنار گذاشت و حتی روزنامه «ایران» را که نه در آمدی داشت و نه تیراژ تعطیل کرد در عوض سعی کرد به جای آنکه خودش روزنامه منتشر کند با روزنامه نویسها در ارتباط باشد. او در اواخر تیر ماه 1368ش در تهران وفات کرد.
رهنما علاوه ‎بر کتاب پیامبر، «ترجمه و تفسیر» چهار جلدی قرآن و همچنین «حقوق در اسلام» را در زمینه مذهبی تألیف کرده است. او در زمینه ادبیات، رمانی اجتماعی به‎نام «ژاله» و یک رمان مذهبی دیگر به‎نام «زندگانی امام حسین» دارد. زندگانی امام حسین (ع) که به‎صورت پاورقی در مجله سپید و سیاه منتشر می‎شد. این پاورقی نیز به‎صورتی داستانی با نثری ساده و روان و کم و بیش پالوده، به صورت مفصل به شرح ماوقع زندگی امام حسین می‎پردازد که در نوع خود از پاورقی‎های مذهبی جذاب زمانه‎اش به‎حساب می‎آید که در زمینه مستندات تاریخی نیز با توجه به آشنایی رهنما به تاریخ و فقه اسلامی قابل‎قبول به‎نظر می‎رسد.

ایستاده از راست: محمد فرخی یزدی مدیر روزنامه طوفان، امیر رضوانی مدیر روزنامه گلشن، سید کاظم اتحاد مدیر روزنامههای امید ایران و اتحاد.
نشسته از راست: زین العابدین رهنما مدیر روزنامه ایران، سید محمد طباطبایی مدیر روزنامه تجدد ایران، اعتصام زاده مدیر روزنامه ستاره، علی دشتی مدیر روزنامه شفق سرخ، عباس خلیلی مدیر روزنامه اقدام، شکر الله صفوی مدیر روزنامه کوشش، عباس مسعودی مدیر روزنامه اطلاعات.
1-7 دربارهی رمان پیامبر (ص)
زین‎العابدین رهنما با رمان «پیامبر(ص)» خود تا سال‎های سال در زمینه ارائه اثری داستانی که هم نثری پاکیزه داشته باشد، هم ساختاری قابل قبول و البته به‎لحاظ تاریخی هم مبنای تقریبا مستند، داشته باشد چهره‎ای بی‎رقیب بود. نوشتن چنین رمانی با توجه به زمینه مذهبی که در آن متولد شده بود و رشد پیدا کرده بود و همچنین علایق اسلامی او، کاملا قابل پیش‎بینی است.
کتاب «پیامبر(ص)» که شرح زندگانی رسول اکرم(ص) از کودکی تا رحلت است، به ‎صورتی داستانی، با نثری ساده و روان و کم و بیش پالوده، به شکلی مفصل به شرح ماوقع زندگی پیامبر اسلام می‎پردازد . به‎لحاظ مضمونی و پرورش داستانی، ساختاری دراماتیک و جذاب‎ دارد و تا سال‎ها مورد توجه علاقه‎مندان داستان‎های تاریخی – مذهبی قرار گرفته و اطلاعات نسبتاً موثقی را نیز به‎لحاظ تاریخی درباره صدر اسلام به زبان داستانی به آن‎ها ارائه می‎کرد. ( امیدی ، سایت مد و مه)
جلد اول آن نخستین بار در سال ۱۳۱۶ در دمشق چاپ شد و در سال های ۱۳۱۷ و ۱۳۱۸ در همان جا به چاپ دوم سوم رسید، نخستین بار شاید اولین کتاب ایرانی باشد که به سبک و سیاق رمانهای تاریخی غرب ، درباره پیامبرعظیم الشأن اسلام (ص) به رشته تحریردرآمده است. گفتنی است که به دلیل گرفتاریها و سفرهای متعدد مؤلف، بین نوشتن جلد اول و مجلدات بعدی بیش از شانزده سال فاصله افتاد. چاپ چهارم کتاب هم در سال ۱۳۲۰ در تهران به دست علاقه مندان رسید و از آن پس مکرر، در شکل و قطع و جلدهای گوناگون منتشر شد. در ایران بارها و بارها به شکل‎ها و قطع‎های مختلف توسط ناشران گوناگون (زوار، ابن سینا، امیرکبیر و…) قریب به ۳۰‎بار تجدید چاپ شد که این خود نشان‎دهنده میزان استقبالی است که از این اثر صورت گرفته است. «پیامبر(ص)» در سال‎های اخیر نیز پس از مدتی دوباره تجدید چاپ شده است.
کتاب پیامبر(ص) در سال ۱۹۵۷ (۱۳۳۶) در پاریس با مقدمه پرفسور «هنری ماسه»، به زبان فرانسوی و در سال ۱۹۶۴ (۱۳۴۳) به همت «ال ول ساتن»، شرق شناس نام دار بریتانیایی، به زبان انگلیسی ترجمه شده است. در سال ۱۳۴۵ سازمان کتابهای جیبی، چاپ نوزدهم آن را در سه جلد با عنوانهای (پگاه، از بعثت تا هجرت، و رحلت) به گونه ای زیبا و چشم نواز در ده هزار نسخه روانه بازار کرد. ( محقق، سایت جوان امروز)

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

نسخهای که در این اثر مورد بررسی واقع شده است،چاپ بیست و هشتم وآخرین نسخه انتشار این کتاب است. که توسط انتشارات زوار در بهار 1385 چاپ شده است.

1-8 دربارهی ابراهیم حسن بیگی

نام اصلی او ابراهیمِ محمد حسن بیگی است. وی تا سوم ابتدایی را در دبستان«میرجرجانی» زادگاه خود درس خواند و از چهارم تا دیپلم را در بندر ترکمن و گرگان به پایان رساند. بعد از گرفتن دیپلم در رشته‌ی ریاضی، از سال 1359 به استخدام آموزش و پرورش درآمد و سال‌ها در ترکمن صحرا به معلمی پرداخت. در 1361 مدیر امور برنامه‌های رادیو گرگان شد و سه سال بعد در بحبوحه‌ی جنگ، برای فعالیت‌در گروه فرهنگی جهاد سازندگی به کردستان عزیمت کرد و چهار سالی در آن جا ماند و مدیریّت مجتمع فرهنگی ـ هنری استان کردستان را به عهده گرفت و از تجربیّات این سفر، بعدها در آثارش بهره‌های شایانی برد.
آشنایی با فرهنگ و زندگی ترکمن‌ها، اقامت در سیستان و بلوچستان و سفرهای فراوان او به مناطق مختلف کشور و تأثیر پذیری وی ا زبومْ زیست‌های مختلف باعث شده تا داستان‌هایش فضای اقلیمی داشته باشد. وی در کوران جنگ از تحصیل غافل نماند و با گذراندن لیسانس زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه آزاد اسلامی، در 1367 به عنوان کارشناس، بخش داستان به دفتر انتشارات مدرسه منتقل شد و باحوزه‌ی‌هنری نیز شروع به همکاری نمود.
او در سال‌های جنگ مدتی به عنوان رایزن فرهنگی ایران در عشق آبادِ ترکمنستان به سر برد و در اوایل 1378 که «انجمن قلم ایران» اعلام موجودیّت کرد،وی یکی از اعضای هیأت مؤسّسِ آن بود.
از حسن بیگی تا کنون بیش از 50 جلد کتاب منتشر شده است. وی هفت رمان، ده مجموعه‌ی داستان، بیش از 15 کتاب برای کودکان ونوجوانان وچندین کتا ب با موضوع نقد و پژوهش را در کارنامه‌ی خود دارد. نوشته‌های وی بیش از 20 بار در جشنواره‌های مختلف داخلی و خارجی رتبه‌ها و جوایزی را برای او به ارمغان آوردند. او از نادر نویسندگانی است که در سال 1367 لوحِ زرّین ِ دست خط امام را دریافت کرد و در 1377 به عنوان یکی از نویسندگان برتر 20 سال ادبیات انقلاب اسلامی شناخته شد. همچنین کتاب«غنچه بر قالی» وی در سال 2000 میلادی به عنوان یکی از 25 اثر برتر جهان از سوی کتابخانه‌ی ملّی مونیخ آلمان معرّفی و به زبان‌های انگلیسی وترکمنی ترجمه و چاپ گردید. ازجمله آثاراوست:
– رمان «محمد (ص)»که به زبان ازبکی،اردو،ترکی وعربی ترجمه شده است،
– «گلستان درآتش»براساس زندگینامه ‌شهید باهنر،
– «رشته‌های ماندگار»که شایسته دریافت دیپلم افتخار شناخته شد،
– «سالهای بنفش»
– «اسب سفیدخالدار»
– «پایان راه»
– «معمای مسیح»
– «چته ها»
– «جشن گندم»
– «مروارید ری»
– «عروسک شکسته»
– «شش تن یک فریاد»
– «کمیل»
– «نیکوتر از طلا»
– «عمو جان عباس»
– رمان «اشکانه»
– «سالهاى سختى بود»
– «غنچه بر قالی» به یکی از 25 جلد کتاب برتر سال 2000 در جهان
– «عصر آن روز»
– «تا به آفتاب»
– «پرستوها» مجموعه داستانهای کوتاه درباره امام خمینی (ره)
– رمان «قدیس»، رمانی تاریخی – دینی در مورد زندگی و شخصیت حضرت علی (ع) است.
– «رشته‌های ماندگار»در سیزدهمین جشنواره کتاب کودک و نوجوان سال 1387 شایسته دریافت دیپلم افتخار گردید.
– کتاب «ریشه در اعماق» او که در طی سالهای متعدد به‌عنوان کتاب برگزیده 20 سال داستان‌نویسی انقلاب و دفاع مقدس انتخاب شده و جوایز متعددی کسب کرده است.(سایت بنیاد ادبیات داستانی ایرانیان)
1-9 دربارهی رمان محمد (ص)
رمان محمد رسول‌الله(ص) نوشتهی ابراهیم حسن‌بیگی، در 286 صفحه در قالب پانزده گزارش نوشته شده که توسط انتشارات مدرسه در سال 1386، به چاپ رسیده است. هریک از این پانزده گزارش به منزلهی بخشی از کتاب محسوب می‌شود که دربر دارندهی حوادث مهمی از زندگی و مجاهدات پیامبر(ص) است.
«ابراهیم حسن بیگی»دربارهی اثر خود میگوید: رمان «محمد»(ص)، مسائل جهانی دنیای اسلام را از زمان صدر اسلام در قالبی مدرن مطرح می‌کند. در این رمان سعی داشتم علاوه بر تعامل اسلام با مسیحیت و یهودی‌ها، ریشه‌های صهیونیستی تعدادی از یهودیان معارض را در دوران پیامبر اسلام نشان بدهم.
«حسن بیگی» درباره انگیزه‌اش از نگارش رمان «محمد»(ص) میگوید: بر خلاف آنچه تا‌کنون در ایران درباره پیامبر اکرم(ص) نوشته شده، در این کتاب سعی داشته‌ام تا این رمان را در قالب ویژگی‌های رمان مدرن بنویسم و البته این کار سختی بود. 
حسن‌بیگی با اشاره به محتوای این رمان معتقد است: این رمان صرفا به زندگی پیامبر(ص) و حوادث دوران زندگی‌ایشان نپرداخته؛ بلکه در کنار آن مسایل جهانی آن دوره و موقعیت دین اسلام را، به‌ویژه در تقابل با یهودیت معارض، مطرح کرده است. البته دراین میان ویژگی‌ها و رفتارهای یهودی‌های عالم و مؤمنانی که به پیامبر اکرم (ص) به عنوان پیامبر موعود اعتقاد داشتند نیز در قالب فضاهای داستانی بیان شده است.این نویسنده در ادامه به وجود دیدگاه‌های مختلف پیروان مسیحیت و یهودیت از صدر اسلام تا کنون اشاره کرد و گفت: تلاشم این بوده که ریشه‌های صهیونیستی باورهای تعدادی از یهودیان معارض را نشان بدهم و نگاهی به تقابل صهیونیست‌ها با اسلام و در عین حال، تعامل اسلام با مسیحیت و آن گروه از یهودیان مومن داشته باشم. 
این داستان‌نویس معاصر هدف خود را از نگارش این رمان چنین عنوان میکند: قصد من معرفی پیامبر اسلام به مسلمانان، به‌ویژه غیرمسلمان‌هاست که شناخت درستی از پیامبر(ص) ما ندارند و نیز، پاسخی به توهین‌ها و اهانت‌های برخی کشورهای اروپایی به پیامبر اسلام است.
نسخه فارسی رمان «محمد(ص)» از سوی انتشارات مدرسه در ایران منتشر شده و نسخه انگلیسی آن از سوی یک نمونه خوان آمریکایی به نام «سیمون جانسون» ویرایش شده است. ترجمه انگلیسی این رمان در 345 صفحه از سوی انتشارات «شمع و مه» (candle & fog) به قیمت 19.5 دلار آمریکا برای نسخه چاپی و 7.5 دلار برای نسخه الکترونیکی در تمام دنیا عرضه خواهد شد.( بخش شعر و ادب سایت تبیان زنجان)

فصل دوم
تعاریف و کلیات
مقدمه:
پس از تبیین ابعاد پژوهش در فصل نخست، در این فصل تلاش شده است تا مبانی نظری(تعاریف و کلیّات) بر اساس منابع متعدّد تألیفی و ترجمهای گردآوری و تدوین گردد و در نهایت استنباط نگارنده از مفاهیم بنیادین ادبیّات داستانی با تاکید بر رویکردهای عناصر داستان و مفهوم رمان تاریخی با ارجاع مستقیم و ضمنی به منابع مذکور آورده میشود تا بستر نظری لازم برای تحلیل و شناسایی عناصر داستان و ارزش ادبی دو رمان « پیامبر(ص)» و «محمد(ص)» فراهم آید.
مبانی نظری این پژوهش در سه حوزهی چیستی و طبقه بندی ِعناصر داستان ، تعریف و تبیین ِ مفهوم رمان تاریخی و بالاخره تعریف مفهوم نسبتا نوپای «رمان دینی» میباشد. در هر یک از این بخشها تلاش شده است که ابتدا تعاریف آورده شود، در ادامه انواع و طبقه بندیهای آن و در انتهای هر قسمت پیشینه آن در ادبیّات داستانی فارسی آورده شود. با توجه به گستردگی مفاهیم و منابع نظری موجود، نگارنده تلاش کرده است تا آن دسته از مفاهیم و تعاریف را انتخاب کند که در روش تحلیل و تفسیر دو رمان در فصلهای آینده مورد استناد قرار گیرند .
2-1 تعریف رمان تاریخی
اصطلاح « رمان تاریخی» در متون مختلف به شیوههای مختلفی تعریف و تبیین شده است که در اینجا به برخی از مهمترین موارد اشاره میشود:
بر طبق تعریفی که «کارلوس ماتا ایندورین»از« بوندیا»نقل میکند،« رمان تاریخی به معنای دقیق واژه بدین معناست که صرفاً بگوییم اتفاقات مربوط به رمان، در گذشته پدیدار میشوند، شخصیتهای اصلی غیر واقعی هستند و با این حال، چهرههای تاریخی و حوادث واقعی عنصر اصلی داستان را تشکیل می دهند.»(ایندورین،1389، 28)
این تعریف اگر چه ممکن است به خوبی در مورد رمانهایی مانند جنگ و صلح تولستوی صدق کند اما چنان که در فصلهای بعدی این پایان نامه گفته خواهد شد نمیتواند در مورد رمانهای پیامبر(ص) و محمد(ص) مصداق کامل داشته باشند. زیرا در این رمانها ممکن است برخی از ویژگی های نسبت داده شده به پیامبر(ص) یا عبدالمطلب و… مطابق با واقعیات تاریخی نباشد و یا در آن تردید وجود داشته باشد، اما هیچ کدام از اشخاص اصلی، غیر واقعی نیستند.
ایندورین در ادامهی متن خویش تعریف دیگری از رمان تاریخی به نقل از «آلونسو» ارائه میکند: «رمان تاریخی ، فقط رمانی نیست که وقایع و موضوعاتی را توصیف کند که اتفاق افتادهاند و وجود داشته اند و حتی رمانی نیست که چیزهایی را دربارهی زندگی مردم عامه روایت کند، بلکه به طور اخص رمان تاریخی ، رمانی است که بخواهد مسیر گذشتهی زندگی را بازسازی کند و زندگی را همچون گذشته در زمانهای بسیار دور به گونهای ارائه دهد که حس ماندگاری و عظمت در ما بیدار شود.» (ایندورین،1389، 28)

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید